17 zawodów deficytowych w 2026 roku – jakiej opieki zdrowotnej potrzebują ich pracownicy?
- Bezrobotnych w Polsce przybywa najszybciej od 5 lat (ponad 120 tys. rok do roku), a jednocześnie Barometr Zawodów 2026 wskazuje 17 profesji, w których pracodawcy nie mogą obsadzić wakatów.
- Branże, w których występują zawody deficytowe (z których 8 określamy jako trwale deficytowe), odpowiadają łącznie za ponad 63% wszystkich stwierdzonych chorób zawodowych w 2024 r.
- Grupowe ubezpieczenia zdrowotne z programami profilaktycznymi pomagają pracodawcom utrzymać pracowników w zdrowiu i, co równie ważne, w firmie.
Na koniec marca 2026 r. w urzędach pracy zarejestrowanych było 949,8 tys. bezrobotnych – o 120 tys. więcej niż rok wcześniej. Tak szybkiego rocznego przyrostu nie odnotowano od pięciu lat (dane GUS). Jednocześnie pracodawcy z branż transportowej, budowlanej, technicznej czy medycznej nadal nie mogą znaleźć pracowników. Barometr Zawodów 2026, opracowany na zlecenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wskazuje 17 zawodów deficytowych. Na liście znaleźli się m.in. kierowcy autobusów i ciężarówek, monterzy instalacji budowlanych, elektrycy, spawacze, magazynierzy, a także lekarze, pielęgniarki, nauczyciele i psycholodzy.
To pokazuje, że polski rynek pracy się zmienia – w jednych sektorach trwają redukcje etatów, w innych pracodawcy konkurują o każdą parę rąk do pracy.
– Kiedy coraz trudniej jest obsadzić wakaty w transporcie czy budownictwie, samo podnoszenie wynagrodzeń może nie wystarczyć. Pracodawcy muszą też zadbać o zdrowie obecnych pracowników – bo jeśli odejdą na długotrwałe zwolnienie, bardzo ciężko będzie znaleźć za nich zastępstwo. I dlatego dobrze dopasowana profilaktyka zdrowotna to w branżach deficytowych inwestycja w ciągłość działania firmy. Pamiętajmy też, że profilaktyka chorób zawodowych to obowiązek w ramach medycyny pracy – mówi Monika Witkowska, Zastępca Dyrektora ds. Rozwoju Ubezpieczeń Zdrowotnych i Pracowniczych w SALTUS Ubezpieczenia.
63% stwierdzonych chorób zawodowych w branżach deficytowych
Branże, w których koncentrują się zawody deficytowe – opieka zdrowotna, edukacja, przetwórstwo przemysłowe, budownictwo i transport – odpowiadają łącznie za ponad 63% wszystkich stwierdzonych chorób zawodowych w 2024 r. To oznacza, że oprócz problemów ze znalezieniem pracowników z tych branż, pracodawcom towarzyszy świadomość potencjalnych problemów ze zdrowiem deficytowych pracowników. Do tego dochodzą jeszcze wypadki przy pracy, po których pracownicy przez jakiś czas dochodzą do zdrowia. W 2024 r. doszło do 67 tys. wypadków przy pracy, w tym 250 śmiertelnych i 459 ciężkich. Najwyższy wskaźnik wypadkowości odnotowano w górnictwie (17,57 na 1000 pracujących), ale niebezpiecznie jest też w budownictwie i przetwórstwie przemysłowym – a więc dokładnie w tych branżach, które borykają się z deficytem kadr.
– Choroby zawodowe to problem, którego nie wolno bagatelizować – zwłaszcza w branżach z niedoborem pracowników. W budownictwie, transporcie czy przemyśle wystarczy kilka lat pracy bez odpowiedniej profilaktyki, żeby wzrosło ryzyko pojawienia się poważnych schorzeń. Dlatego rynek ubezpieczeń umożliwia rozszerzenie standardowych polis zdrowotnych o dedykowane programy profilaktyczne, dopasowane do ryzyk konkretnego zawodu i chorób – dodaje Monika Witkowska.
Na co chorują pracownicy z branż trwale deficytowych?
Spośród 17 branż deficytowych na szczególną uwagę zasługują te, które są trwale deficytowe. Na przestrzeni ostatnich 10 lat możemy wyróżnić aż 8 tego rodzaju zawodów – do tej grupy należą kierowcy autobusów, kierowcy samochodów ciężarowych i ciągników siodłowych, monterzy instalacji budowlanych, operatorzy i mechanicy sprzętu do robót ziemnych, opiekunowie osoby starszej lub z niepełnosprawnością, pielęgniarki i położne, samodzielni księgowi, spawacze.
|
Zawód |
Główne zagrożenia zdrowotne |
Zalecana profilaktyka |
|
Kierowcy autobusów, samochodów ciężarowych i ciągników siodłowych |
Choroby układu krążenia (choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze), zwyrodnienia kręgosłupa, otyłość i cukrzyca typu 2 – wynikające ze stałej wymuszonej pozycji, drgań i wielogodzinnego siedzenia bez ruchu. |
Konsultacje kardiologiczne, neurologiczne i ortopedyczne, RTG i rezonans magnetyczny kręgosłupa. |
|
Monterzy instalacji budowlanych i robotnicy budowlani |
Pylice płuc, astma oskrzelowa, ostre reakcje alergiczne, choroby opłucnej (praca wśród pyłów i substancji szkodliwych), zwyrodnienia kręgosłupa, zespół wibracyjny, wysokie ryzyko wypadków. |
Konsultacje pulmonologa i alergologa, spirometria, RTG klatki piersiowej, opieka ortopedyczna i neurologiczna. |
|
Spawacze |
Pylica płuc (w tym pylica spawaczy), astma oskrzelowa, gorączka metaliczna – od wdychania pyłów metalicznych. Choroby wzroku – od ekspozycji na promieniowanie łuku spawalniczego. |
Konsultacje pulmonologiczne i okulistyczne, badanie dna oka, badanie ostrości widzenia, gonioskopia. |
|
Elektrycy i energetycy |
Ryzyko porażenia prądem i związany z nim stres, urazy układu ruchu (praca na wysokości, wymuszone pozycje ciała), ubytek słuchu (hałas w stacjach transformatorowych). |
Badania audiometryczne, konsultacje ortopedyczne i neurologiczne, wsparcie psychologiczne. |
|
Magazynierzy |
Zwyrodnienia i dyskopatia kręgosłupa, choroby stawów, zespół cieśni nadgarstka, schorzenia układu krążenia – od dźwigania, wymuszonej pozycji i pracy zmianowej. |
Profilaktyka nabytych wad postawy, konsultacje ortopedyczne i neurologiczne, RTG i rezonans magnetyczny kręgosłupa. |
|
Pielęgniarki i położne |
Choroby zakaźne lub pasożytnicze (COVID-19, gruźlica, WZW typu B i C) – 480 przypadków w 2024 r., najwięcej ze wszystkich zawodów. Choroby układu ruchu i obwodowego układu nerwowego od podnoszenia pacjentów i pracy na stojąco. |
Profilaktyka epidemiologiczna (szczepienia, badania w kierunku chorób zakaźnych), konsultacje ortopedyczne i neurologiczne, wsparcie psychologiczne. |
|
Opiekunowie osób starszych lub z niepełnosprawnością |
Choroby zakaźne (COVID-19, gruźlica, świerzb) – od stałego bliskiego kontaktu z podopiecznymi. Choroby układu ruchu (zwyrodnienia kręgosłupa, zapalenie ścięgien) – od codziennego dźwigania. Wypalenie zawodowe i chroniczny stres. |
Konsultacje ortopedyczne i neurologiczne, rehabilitacja narządu ruchu, wsparcie psychologiczne. |
|
Samodzielni księgowi |
Zespół cieśni nadgarstka, zapalenie nadkłykcia kości ramiennej, zapalenie ścięgien – od wielogodzinnej pracy przy komputerze. Dolegliwości kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego. Problemy ze wzrokiem. Obciążenie psychiczne w okresach zamknięć księgowych. |
Konsultacje ortopedyczne i neurologiczne, badania wzroku, ergonomiczna ocena stanowiska pracy, wsparcie psychologiczne. |
Profilaktyka dopasowana do zawodu
- Każda z opisanych branż generuje inne ryzyka zdrowotne – i każda wymaga innego zestawu badań, konsultacji i świadczeń profilaktycznych. W sytuacji, gdy jedne branże zwalniają, a inne desperacko szukają ludzi, grupowe ubezpieczenie zdrowotne z programem profilaktycznym przestaje być zwykłym benefitem. Staje się narzędziem, które pomaga utrzymać pracownika zarówno w dobrym zdrowiu, jak i na stanowisku – dodaje Monika Witkowska z SALTUS Ubezpieczenia.
Kontakt dla mediów
Marcin Kulig